నిర్ణయం పూర్తయితే ఇంటర్-మినిస్టీరియల్ కమిటీ అజెండా, మినిట్స్ వెల్లడించాలని ఆదేశం
న్యూఢిల్లీ, సెప్టెంబర్ 8 (సమాచార హక్కు): కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న భారత్ ఆట్టా, భారత్ రైస్ పథకాలపై సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) ద్వారా కోరిన కీలక సమాచారాన్ని వెల్లడించే విషయంలో కేంద్ర సమాచార కమిషన్ (CIC) కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఈ పథకాలకు సంబంధించిన ఇంటర్-మినిస్టీరియల్ కమిటీ సమావేశాల అజెండాలు, మినిట్స్‌ను సంబంధిత నిర్ణయం పూర్తయి ఉంటే RTI దరఖాస్తుదారుడికి అందించాలని ఆదేశించింది. అదే సమయంలో మూడో వ్యక్తులకు సంబంధించిన వ్యక్తిగత వివరాలను అవసరమైన మేరకు తొలగించి సమాచారం ఇవ్వాలని స్పష్టం చేసింది.
ఏం కోరారు?
ఒక RTI దరఖాస్తుదారు భారత్ ఆట్టా, భారత్ రైస్ పథకాలకు సంబంధించిన పలు వివరాలను కోరారు. ఇందులో ముఖ్యంగా—
భారత్ ఆట్టా, భారత్ రైస్ పథకాల ధ్రువీకరించిన కాపీలు
వాటి విక్రయానికి సంబంధించి ఆహార మరియు ప్రజా పంపిణీ శాఖ జారీ చేసిన స్టాండర్డ్ ఆపరేటింగ్ ప్రొసీజర్స్ (SOPs)
ఈ రెండు పథకాలపై ఇంటర్-మినిస్టీరియల్ కమిటీ నిర్వహించిన సమావేశాల అన్ని అజెండాలు, మినిట్స్
పథకాల కింద తీసుకున్న గోధుమలు, బియ్యం నిర్ణయించిన నిబంధనల ప్రకారం విక్రయించినట్లు కేంద్రీయ భండార్ సమర్పించిన అండర్‌టేకింగ్స్, యుటిలైజేషన్ సర్టిఫికెట్ల ధ్రువీకరించిన కాపీలు
వంటి సమాచారాన్ని కోరారు.
మొదట సమాచారం ఇవ్వని శాఖ
RTI దరఖాస్తుకు మొదట స్పందించిన సీపీఐఓ (CPIO), కోరిన సమాచారం తమ శాఖలోని సంబంధిత Policy-I Sectionకు చెందినది కాదని, అందువల్ల సమాచారం లేదన్నట్లుగా సమాధానం ఇచ్చారు.
దీంతో దరఖాస్తుదారు ఈ వ్యవహారాన్ని సమాచార కమిషన్ దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. విచారణ సందర్భంగా సమాచారానికి సంబంధించిన రికార్డులు ఏ విభాగం వద్ద ఉన్నాయనే అంశంపై శాఖ నుంచి స్పష్టత రాలేదని CIC గుర్తించింది.
CIC ఏమి చెప్పింది?
విచారణ సమయంలో సంబంధిత నిర్ణయం పూర్తయిందా లేదా ఇంకా పెండింగ్‌లో ఉందా అనే విషయంపై శాఖ స్పష్టమైన సమాధానం ఇవ్వలేదని కమిషన్ పేర్కొంది.
దీంతో CIC కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఇంటర్-మినిస్టీరియల్ కమిటీ తీసుకున్న నిర్ణయం పూర్తయి ఉంటే, ఆ కమిటీకి సంబంధించిన అజెండాలు, మినిట్స్‌ను RTI దరఖాస్తుదారుడికి అందించాలని ఆదేశించింది.
అయితే, అధికారుల పేర్లు, గుర్తింపులు వంటి మూడో వ్యక్తులకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని అవసరమైన మేరకు తొలగించిన తర్వాతే రికార్డులను అందించాలని సూచించింది. దీనికి RTI చట్టంలోని సెక్షన్ 10ను వర్తింపజేయాలని పేర్కొంది.
ఒకవేళ నిర్ణయం ఇంకా తీసుకోకపోయి, వ్యవహారం పూర్తికాకపోతే.. అదే విషయాన్ని సవరించిన సమాధానంలో స్పష్టంగా తెలియజేయాలని CIC ఆదేశించింది.
భారత్ ఆట్టా, భారత్ రైస్ పథకాల నేపథ్యం
సాధారణ వినియోగదారులకు గోధుమ పిండి, బియ్యాన్ని సబ్సిడీ ధరలకు అందించాలనే ఉద్దేశంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం Open Market Sale Scheme (Domestic) – OMSS(D) కింద భారత్ ఆట్టా, భారత్ రైస్ పథకాలను ప్రారంభించింది.
ప్రభుత్వ రికార్డుల ప్రకారం భారత్ ఆట్టా 2023 నవంబర్ 6న, భారత్ రైస్ 2024 ఫిబ్రవరి 6న ప్రారంభమయ్యాయి. ఈ ఉత్పత్తులను NAFED, కేంద్రీయ భండార్, NCCF వంటి కేంద్ర సహకార సంస్థల ద్వారా విక్రయిస్తున్నారు.
భారత్ రైస్‌ను ప్రారంభించిన సమయంలో **కిలోకు రూ.29 గరిష్ఠ చిల్లర ధర (MRP)**తో 5 కిలోలు, 10 కిలోల ప్యాకెట్లలో విక్రయించే విధానాన్ని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
రెండో దశ విక్రయాలు కూడా ప్రారంభం
భారత్ ఆట్టా, భారత్ రైస్ రిటైల్ విక్రయాల రెండో దశను 2026 ఆగస్టులో కేంద్ర ఆహార మరియు ప్రజా పంపిణీ శాఖ ప్రారంభించింది. కేంద్ర మంత్రి ప్రహ్లాద్ జోషి ఈ రెండో దశ రిటైల్ విక్రయాలను ప్రారంభించినట్లు శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్ పేర్కొంది.
ఎందుకు కీలకం?
భారత్ ఆట్టా, భారత్ రైస్ వంటి సబ్సిడీ పథకాల్లో ప్రభుత్వ ధాన్యం ఎంత మేరకు కేటాయించబడింది, ఎంత మేరకు లబ్ధిదారులకు లేదా వినియోగదారులకు చేరింది, విక్రయాలు ఏ విధంగా జరిగాయి, పథకాల అమలుపై అధికారులు ఏ నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు వంటి అంశాలు ప్రజలకు ప్రాధాన్యమైనవే.
ఈ నేపథ్యంలో RTI ద్వారా కోరిన సమాచారంపై CIC జోక్యం చేసుకుని, నిర్ణయం పూర్తయిన తర్వాత సంబంధిత కమిటీ రికార్డులను వెల్లడించాలని ఆదేశించడం పారదర్శకత పరంగా ప్రాధాన్యమైన పరిణామంగా చెప్పవచ్చు.
ప్రజా సంక్షేమ పథకాల అమలులో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనాన్ని పెంచడంలో RTI కీలక సాధనంగా మరోసారి ఈ వ్యవహారం స్పష్టం చేసింది.